Šta su matične ćelije?

Matične ćelije su osnovne ćelije našeg organizma, od kojih nastaju sve druge ćelije, organi i ljudska tkiva. Ljudsko tijelo ima u sebi preko 200 vrsta zrelih ćelija, a svaka vrsta ima svoju karakterističnu i specijalizovanu funkciju.

Kada je beba rođena matične ćelije su završile svoju osnovnu funkciju izgradnje bebinog organizma i ostaju u tijelu kao rezerva koja služi za obnavljanje i zamjenu oštećenih i ostarjelih ćelija i tkiva u toku života.

Jedna od najvažnijih osobina matičnih ćelija je mogućnost samoobnavljanja. Druga važna osobina matičnih ćelija je njihova sposobnost da se diferenciraju (pretvaraju) u bilo koji tip ćelije. To znači da one imaju nevjerovatnu sposobnost ne samo da proizvode same sebe već i da stvaraju nova tkiva prilikom svoje diobe i razvoja.

Njihova sposobnost proizvođenja različitih vrsta specijalizovanih ćelija čini ih tako jedinstvenim, neponovljivim i moćnim u medicinskoj terapiji.

Otkriće matičnih ćelija je jedno od najvećih dostignuća savremene medicine što dokazuje i činjenica da je Nobelova nagrada za medicinu u 2012. godini dodjeljena Japancu Širiju Jamanka i Britancu Džonu Gurdonu, za otkrića iz oblasti liječenja matičnim ćelijama. Žiri Nobelove nagrade izjavio je da njihova otkrića označavaju revoluciju u shvatanju kako se razvijaju ćelije i organizmi.

Matične ćelije su nalaze u pupčanoj vrpci, koštanoj srži i perifernoj krvi. Matične ćelije koje se nalaze u krvi i tkivu pupčane vrpce su najmlađe, najkvalitetnije jer su stare samo devet mjeseci i bile su zaštićene tokom trudnoće od raznih oboljenja. Zbog toga je porođaj jedinstvena i neponovljiva prilika za prikupljanje matičnih ćelija iz krvi i tkiva pupčane vrpce.

Uzimanje uzoraka matičnih ćelija iz krvi i tkiva pupčane vrpce za majku i za novorođenče je potpuno bezopasno i bezbolno i ne utiče na prirodan tok porođaja.

Kako matične ćelije spašavaju živote?

Trenutno su matične ćelije standardna terapija za preko 70 različitih oboljenja kao što su razne vrste anemija, limfoma, metaboličkih poremećaja i sl. Napredak u medicini širi lepezu mogućih terapija u kojima se one mogu koristiti u budućnosti. Do sada je urađeno preko 25 000 transplantacija matičnim ćelijama. Trenutno se u svijetu provodi preko 4 300 kliničkih studija koje obećavaju uspješne rezultate za korištenje matičnih ćelija u terapijama i za mnoga druga teška oboljenja kao što je cerebralna paraliza, multipla skleroza, dijabetes tipa 1, razne vrste karcinoma i drugo.